Povijest

Ostaci grada Asserije najvažniji su povijesni spomenik iz antičkog doba na benkovačkom području, a i šire. Nastanak Asserije seže čak u željezno doba. Asseria je bila važno naselje i središte jedne od liburnskih zajednica. Grad je bio dug 850 i širok 150 metara. Bio je središte Asserijata, a nalazio se na cesti koja je spajala koloniju Jader s ostalim municipalnim središtima Nedinumom (Nadin), Varvariom (Bribir) i vojnim logorom u Burnumu (Ivoševci). Teritorij Asserije sezao je na sjever do mjesta Bruške, i na istok do Dobropoljaca. Granice su morale postojati radi sukoba u vezi s ispašom stoke. Iz vremena rimskih careva Tiberija, Nerona i Vespazijana sačuvani su natpisi međaši, koji govore o tim razgraničenjima.

Dioniz

Žrtvenik

Skulptura

Arheolozi su, iskapajući u više navrata, pronašli na Asseriji mnoštvo više ili manje očuvanih ulomaka antičke skulpture iz različitih razdoblja. Među zanimljivije spada i reljef s prikazom vučice s Romulom i Remom. Taj je reljef uklesan na jednoj strani velikog žrtvenika koji je, kao građevni materijal (spolij) bio ugrađen u kasnoantički obrambeni zid, a pronađen je 1999.

Ulaz

Rimske zidine

Kasnoantički zid

Grobnice

Među različitim tipovima nadgrobnih spomenika antičkog doba osobito su zanimljivi "liburnski cipusi" - spomenici valjkastog oblika sa vrhom u obliku češera, koji su postavljani uz cestu. Na području Liburnije potvrđeno je oko 65 cipusa, od čega ih je čak 45 iz same Asserije. Iskapanja i istraživanja se i dalje vrše, pa se očekuje da će biti još zanimljivih otkrića.

Zidani grob

Opis

Glavni ulaz u grad nalazio se sa zapadne strane, a kasnije je njegovu ulogu preuzeo tzv. "Trajanov slavoluk" na sjevernom plaštu bedema. Taj je slavoluk podignut 113. godine u čast caru Trajanu, prilikom njegova posjeta Asseriji u drugom pohodu na Dačane.

Gradovi u Rimskom carstvu svi su građeni po uzoru na sam Rim, tj. svaki grad je morao imati forum, bedeme, vodovod itd. Širina foruma Asserije je 28 metara, a sad se na tom mjestu nalaze groblje i crkva sv.Duha. Svako gradsko naselje, pa tako i Asserija moralo je biti opskrbljeno vodom. Za Asseriju su otkriveni tragovi vodovoda, koji je išao od izvorišta u Lisičiću (3 km dužine).

Asseria je okružena visokim i moćnim bedemima sa svih strana. Sačuvana visina tih bedema kreće se od 4 do 7 metara. Debljina bedema iznosi 3,20m.

Cipus